කවුරුත් නොදන්නා දියුණු ශිෂ්ටාචාරය🤔

 

 සපොටෙක්

මධ්‍යම ඇමරිකාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳව ගවේෂණය කිරීමේ දී ප්‍රධාන අවධි තුනක් දක්නට ලැබෙනවා. එම අවධිවල දී මධ්‍යම ඇමරිකාව ආශ්‍රිතව ශිෂ්ටාචාරයන් කිහිපයක් බිහි වුණා. ඒ අතුරින් සපොටෙක් ශිෂ්ටාචාරය බිහි වුණේ පසු සංස්ථාන යුගයේ දී යි. වර්තමානයේ මෙක්සිකෝව පිහිටා තිබෙන භූමි ප්‍රදේශයේ ගොඩනැගී තිබුණු එම ශිෂ්ටාචාරය වසර 1000කට වැඩි කාලයක් පැවතුණා. එදා දියුණු මට්ටමක තිබුණු සපොටෙක් ශිෂ්ටාචාරයට අයත් නටබුන් අදටත් දක්නට ලැබෙනවා.

මධ්‍යම ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ අවධි තුන

ක්‍රි.පූ 1500 සිට ක්‍රි.ව 150 දක්වා කාල සමය තුළ මධ්‍යම ඇමරිකානු ඉතිහාසය ප්‍රධාන අවධි 3කට වෙන්කර තිබෙනවා. ඒ මුල් සංස්ථාන, මධ්‍යම සංස්ථාන, සහ පසු සංස්ථාන යන අවධි තුන යි. එම යුගයන් තුනෙහි එකිනෙකට වෙනස් ලක්ෂණ දක්නට ලැබෙනවා.

1) මුල් සංස්ථාන යුගය (ක්‍රි.පූ. 1500-900)- චියපාස්, ඔක්සකා, ලාටිල්කෝ ප්‍රදේශ

2) මධ්‍ය සංස්ථාන යුගය (ක්‍රි.පූ. 900-300)- ශාන්ත ලොරෙන්සෝ, ලා වෙන්තා ප්‍රදේශ

3) පසු සංස්ථාන යුගය (ක්‍රි.පූ. 300-ක්‍රි.ව. 150)- කුයිකුල්කෝ, නයාරිත්, ජලිස්කෝ, කොලීමා ප්‍රදේශ

                                                                        චියාපාස් මැටි බඳුනක් 

සපොටෙක් ශිෂ්ටාචාරයේ ආරම්භය 

ක්‍රි.පූ 1200-400 කාල සමය තුළ මධ්‍යම ඇමරිකාව ආශ්‍රිතව ඔල්මෙක් නමින් ශිෂ්ටාචාරය පැවතුණා. මධ්‍ය සංස්ථාන යුගය අවසන් වන විට ඔල්මෙක් ශිෂ්ටාචාරයට අයත් නගර බිඳ වැටුණා. ඉන් පසුව පසු සංස්ථාන යුගය ආරම්භ වුණා. එම අවධියේ ආරම්භයත් සමගම මෙක්සිකෝ නිම්නය සහ එහි ද්‍රෝණිය ආශ්‍රිතව තවත් ශිෂ්ටාචාරයක් බිහි වුණා. ඒ සපොටෙක් නම් ශිෂ්ටාචාරය යි. මෙය මධ්‍යම ඇමරිකාව තුළ මායා ශිෂ්ටාචාරය බිහිවීමට පෙර ආසන්නතම අවධියේ දී පැවති ශිෂ්ටාචාරය යි. මොන්ටෙ ඇල්බාන් සහ තිඔතිහුවකාන් යන නගර සපොටෙක් ශිෂ්ටාචාර සමයේ ගොඩනැගුණු විශාලතම නගර දෙක ලෙසින් සැලකෙනවා. එම නගර තිබුණු ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව තවමත් නටබුන් දක්නට ලැබෙනවා.

                                           ඔල්මෙක් ශිෂ්ටාචාර සමයේ සෑදූ විශාල මිනිස් හිසක්

මොන්ටෙ ඇල්බාන් නගරය

මුල් සංස්ථාන යුගයේ දී ඔක්සකා නිම්නය ආශ්‍රිතව ජනාවාස බිහි වුණා. සන් ජොසේ මොගොටේ නම් ප්‍රදේශය තුළ සිදුකරන ලද කැණීම්වල දී පැරණි ගම්මානවල නටබුන් ද හමු වුණා. සන් ජොසේ මොගොටේ ප්‍රදේශයේ ජනාවාස විනාශයට පත්වීමෙන් පසුව ඒ අසන්නයේ මොන්ටෙ ඇල්බාන් නම් නගරයක් බිහි වුණා. උසැති කඳු ගැටයක් මත පිහිටි සමතලා භූමියක මෙම නගරය ගොඩනැගීම ආරම්භ වුණේ ක්‍රි.පූ 300 තරම් ඈත යුගයක යි. ඉතාමත් ආරක්ෂිතව ගොඩනැගූ මොන්ටෙ ඇල්බාන් නගරය තුළ ක්‍රමයෙන් ජනගහනය වැඩි වන්නට වුණා. ඒ අනුව ක්‍රි.පූ 200 පමණ වන විට 17,000ක පමණ ජනගහනයක් නගරය තුළ ජීවත්ව සිටියා. ඉතාමත් දියුණු වාස්තු විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කරමින් ඉදිකර ඇති මෙම නගරය තිබුණු බවට එහි ඇති නටබුන් සාක්ෂ්‍ය සපයනවා. 

                                          මොන්ටෙ ඇල්බාන් නගරයේ නටබුන්

මොන්ටෙ ඇල්බාන් නගරය පැවති ප්‍රදේශයේ ඉදිකළ ගොඩනැගිලි අතරට දේවාල 20ක්, පන්දු පිටියක්, අමු මැටි සහ ගඩොල්වලින් ඉදිකළ මාලිගයක්, ප්‍රභූවරුන් සඳහා ඉදිකරන ලද කුටීර සහිත සොහොනක් අයත්ව තිබුණා. එලෙස ඉදිවුණු ඇතැම් ගොඩනැගිලිවල විශාල ප්‍රමාණයේ ගල් පුවරු සවිකොට තිබුණා. එම ගල්පුවරු මුහුණත්වල මිනිස් රූප වර්ගයක් කැටයම් කොට තිබීම සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් ලෙස දැක්විය හැකියි. 

ගල් පුවරුවල දක්නට ලැබුණු මිනිස් රූප කැටයම් සොයාගත් මුල් අවධියේ දී ඉතිහාසඥයන් විසින් නිගමනය කළේ එම රූප මඟින් නැට්ටුවන් පිරිසක් නිරූපනය බවයි. නමුත් පසුකලෙක සිදුකරන ලද පර්යේෂණවලින් එම කැටයම් පිළිබඳව අනාවරණය කරගැනීමට හැකි වුණා. මෙහි ඇති සියළුම මිනිස් රූප නිරූපනය කර තිබෙන්නේ නිරුවත් මිනිස් රූප ලෙස යි. මධ්‍යම ඇමරිකානු ශිෂ්ටාචාරවල දී නිරුවත් බව, මහජනයා හමුවේ ප්‍රදර්ශනය නොකළ යුතු දෙයක් බවට පිළිගැනීමක් පැවතුණා. එම නිසා නිරුවත් මිනිස් රූප භාවිතා කර තිබුණේ සතුරෙකු හෝ යටත් කළ පුද්ගලයෙකු නිරූපණය කිරීම සඳහා යි. ඉන් නිගමනය කළේ මෙම රූප ඝාතනය කරන ලද සතුරු ප්‍රභූවරුන්ගේ රූප බව යි. එසේම මෙම පුවරුවල යම් දිනයක් දක්වා තිබෙනවා. එලෙස දක්වා ඇත්තේ සතුරා ඝාතනය කරන ලද දිනය විය හැකියි

                                          කැටයම් කරන ලද මිනිස් රූප

තිඔතිහුවකාන් නගරය 

ක්‍රි.පූ 300-100 අතර කාල සමයේ දී මධ්‍යම ඇමරිකාවේ ප්‍රදේශ රැසක් විනාශයට පත්වුණේ ගිනි කඳු විදාරණය වීම නිසා යි. එලෙස විනාශ වුණු ප්‍රදේශවල ජීවත් වුණු ජනයා තිඔතිහුවකාන් නිම්නය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවලට සංක්‍රමණය වී ජනාවාස පිහිටුවා ගත්තා. එම නිසා ක්‍රි.ව 100 පමණ වන විට තිඔතිහුවකාන් නගරය තුළ 60,000කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ජීවත් වුණා. ඒ අනුව පැරණි මධ්‍යම ඇමරිකානු ශිෂ්ටාචාර ආශ්‍රිතව බිහි වුණු විශාලතම නගර අතරට මෙම නගරයත් අයත් වුණා.

                                          පැරණි තිඔතිහුවකාන් නගරය

පළමු සියවස පමණ වන විට ඉතාමත් සැලසුම් සහගතව ඉදිකර තිබුණු නගරය ආසන්නයේ සාමාන්‍ය ජනයා වාසය කළ ගම්මාන පිහිටා තිබුණා. එසේම නගරය තුළ ද විශාල පිරිසක් ජීවත් වුණා. ඔවුන් සතුව තිබුණු ගොවිබිම් නගරයෙන් පිටත පිහිටා තිබුණා. එම නිසා උදෑසන නගරයෙන් පිටතට ගොස් ගොවිබිම්වල වැඩ කළ නාගරිකයන් සවස් වන විට යළි නගරයට පැමිණීමට පුරුදුව සිටියා. නගරයේ ජීවත් වුණු ජනයාට වගාබිම් තුළින් විශාල ආදායමක් ලැබීමෙන් පසුව ඔවුන් ධනවත් වුණා. එවිට නගරය තවත් පුළුල් වුණේ ජනයා එහි පදිංචියට පැමිණි නිසා යි. ඒ අනුව ක්‍රි.ව 400 පමණ වන විට 125,000කට ආසන්න මිනිසුන් ප්‍රමාණයක් එහි ජීවත් වුණා. 

                                             නගරයේ ගොඩනැගිලි 

ක්‍රි.ව 700-800 පමණ වන විට නගරය වර්ග සැතපුම් 8.5ක් දක්වා විහිදී තිබුණා. එම කාල සමය තුළ නගරය මැදින් විහිදුණු රේඛාවක් ලෙස සැලසුම් කළ වීදියක් දක්නට ලැබුණා. එය මළවුන්ගේ වීදිය ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබුවා. එසේම හිරු සහ සඳු වෙනුවෙන් ගොඩනගන ලද විශාල දේවාල දෙකක් නගරයේ උතුරු ප්‍රදේශය තුළ දක්නට ලැබුණා. ඉන් වඩාත් විශාල වුණේ හිරු දේවාලය යි. එහි පාදමේ ප්‍රමාණය මිසරයේ කුෆු පිරමීඩයේ පාදමට සමාන යි. තිඔතිහුවකාන් නගරය තුළ ඉතා ඉහළින් වන්දනාවට පාත්‍ර වුණු කල්පිත පියාපත් සහිත සර්පයෙකු සිටියා. එම සර්පයා වෙනුවෙන් ඉදිවුණු දේවාලය මළවුන්ගේ විදීයේ දකුණු කෙළවරේ පිහිටා ඇති මිදුලේ නැගෙනහිර දෙසින් නිර්මාණය කර තිබුණා. එකල මිනිස් බිලි පූජා පිරිනමන ලද්දේ එම සත්ත්වයාට යි.

                                           සර්පයා උදෙසා ඉදිකර තිබුණු දේවාලය

තිඔතිහුවකාන් නගරය තුළ ඉතාමත් දියුණු නිවාස පද්ධතියක් දක්නට ලැබුණා. නගරයේ පිහිටි පටු මාවත් දෙපස නිවාස පොකුරු ලෙසින් ඒවා පිහිටුවා තිබුණා. චතුරස්‍රාකාර හැඩයකට නිමවා තිබුණු සෑම නිවසක්ම හොඳින් කපරාරු කොට තිබුණා. එම නිවාසවල කාමර, මුළුතැන්ගේ, මැද මිදුලක් දක්නට ලැබුණ. එසේම සමහර නිවෙස් ආශ්‍රිතව කුඩා දේවාල ඉදිකර තිබුණා. එලෙස ඉදිකර තිබුණු නිවාසවල විවිධ වෙනස්කම් දක්නට ලැබුණා. ඉතිහාසඥයන් අනුමාන කරන්නේ නගරය තුළ ජීවත් වුණු මිනිසුන්ගේ පන්ති වෙනස එම වෙනස්කම්වලින් නිරූපණය වන බව යි.

අක්ෂර 

මායාවරුන් විසින් පුරාණ මධ්‍යම ඇමරිකානු අක්ෂර පද්ධතිය නිර්මාණය කළ බව මෑතක් වන තුරුම පැවති මතය යි. නමුත් සපොටෙක් ශිෂ්ටාචාර යුගයේ දී මොන්ටෙ ඇල්බාන් සහ තිඔතිහුවකාන් යන නගරවල ජීවත් වුණු මිනිසුන් අක්ෂර භාවිතා කළ බවට සාක්ෂ්‍ය හමුව තිබෙනවා. මොන්ටේ ඇල්බාන් නගරය තුළ පිහිටා ඇති ඩන්සාන්ටේ දේවාලවල ඇති පුවරුවල ලියා තිබෙන දින වකවානු තුළින් එයට නිදසුනක් ලෙසින් දැක්විය හැකියි. තිඔතිහුවකාන් නගරයෙන් ද එවැනි සාක්ෂ්‍ය හමු වුණා. ඒ නගරය තුළ පිහිටා ඇති ගොඩනැගිල්ලක කිසියම් අක්ෂර ක්‍රමයකට සටහන් කර තිබුණු රූප සංකේත 42 යි. මෑත යුගයේ දී මෙක්සිකානු පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් එම අක්ෂර ක්‍රමය සොයාගත්තා. ඔවුන් අනුමාන කරන්නේ 16 වැනි සියවසේ දී ඇස්ටෙක්වරුන් විසින් භාවිතා කළ අක්ෂර ක්‍රමයත් මෙම අක්ෂර ක්‍රමයත් අතර සබඳතාවයක් පැවතිය හැකි බව යි. එසේම ඔවුන් විශ්වාස කරන්නේ සැපොටෙක් ශිෂ්ටාචාරය යුගයේ ජීවත් වුණු මිනිසුන් නහුවා නම් භාෂාව භාවිතා කළ බව යි. මධ්‍යම ඇමරිකානු ඉතිහාසය තුළ බිහි වුණු දියුණු ශිෂ්ටාචාරයන් අතරට සපොටෙක් ශිෂ්ටාචාරයත් අයත් වන බව ඉන් නිගමනය කළ හැකියි. එසේම මෙක්සිකෝව තුළ ඉතිරිව ඇති නටබුන්වලින් එය තහවුරු කරගත හැකියි.

සමුදුරු පත්ලේ හුදෙකලා වූ අබිරහස් නගරය😲

 තෝනිස් හෙරක්ලියෝන්

අපි, ඇඟ ලොමු ඩැහැගන්වන ආකාරයේ අද්භූත පුරාවෘත්ත අසා ඇත්තෙමු. කාලයේ වැල්ලෙන් වැසී ගොස් අභිරහසක් බවට පත් වූ අතීත රාජධානි කොතෙක් නම් තවම රහසේ සැඟවී පවතිනවා විය හැකිද? ප්‍රංශ ජාතික ෆ්‍රෑන්ක් ගොඩ්ඩියෝ (Franck Goddio) නම් විසි එක්වන සියවයේ අති විශිෂ්ඨ සාගර පුරාවිද්‍යාඥයා විසින් වර්ෂ 2000දී තෝනිස් හෙරක්ලියෝන් (Thonis-Heracleion) පුරාණ රාජධානිය සමුදුරු පත්ලෙන් සොයාගැනීම වූ කලී අභිරහස් පුරාවෘත්තයක් ලොවට අනාවරණය කිරීමකි.

   ගවේශක ‍ෆ්‍රෑන්ක් ගොඩ්ඩියෝ

තෝනිස් හෙරක්ලියෝන් සොයා මෙහෙයුම්

තෝනිස් හෙරක්ලියෝන් නමැති අතුරුදහන් වූ පෞරාණික නගරය, ක්‍රි. පූ. 331 දී ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ සමාරම්භයට පෙර, ග්‍රීක ලෝකයේ සිට ඊජිප්තුව කරා ප්‍රවේශවීමට පැවති ප්‍රධාන නැව්තොට ලෙස භාවිත වී ඇත. රාජ වංශයන්හි පාලනය සහ ඔවුන්ගේ පාලනය යටතේ ඉදි කර ආගමික පුද පූජා පැවැත්වූ අමුන් දේවස්ථානය හේතුවෙන් තෝනිස් හෙරක්ලියෝන් නගරය පුරාතන ලෝකය තුළ ප්‍රසිද්ධියට පත් වී ඇත. මෙම ගාම්භීර නගරය ක්‍රි.පූ. අට වන සියවසේ ඉදි කරන ලදැයි හඳුනාගෙන ඇත. ස්වභාවික ව්‍යසනයන් ගණනාවකට මුහුණ දුන් දැවැන්ත තෝනිස් හෙරක්ලියෝන්, ක්‍රි.ව. අට වන සියවස වන විට මධ්‍යධරණී මුහුදු පත්ලෙහි සිය රහස් මිහිදන් කර සැඟව ගියේය.

European Institute for Underwater Archaeology (IEASM) ආයතනයෙහි අධ්‍යක්ෂකවරයා වූ ෆ්‍රෑන්ක් ගොඩ්ඩියෝ විසින් තෝනිස් හෙරක්ලියෝන් සොයා මෙහෙයුම් ආරම්භ කරන විටත් මෙහි පිහිටීම පිළිබඳ කිසිදු මාර්ග ලකුණක් ඔවුන් සතුව නොතිබුණි. සැඟවීගොස් පුරාවෘත්ත බවට පත් වූ බැබිලෝනියාව, පොම්පෙයි, අභිරහස් ඇට්ලාන්ටිස් නගර මෙන් නොව තෝනිස් හෙරක්ලියෝන් නගරය පිළිබඳව නව ලොව තුළ කතාබහට ලක් වූයේ ඉතා අල්ප වශයෙනි. හුදු පෞරාණික ලේඛන සහ ශිලාලිපිවල කලාතුරකින් සටහන්ව තිබීම හැරුණු කොට මානව ප්‍රජාව වෙතින් තෝනිස් හෙරක්ලියෝන් පිළිබඳ මතකය සදහටම මැකී ගොස් තිබුණි.

ක්‍රි.පූ. පස් වන සියවසේ විසූ ග්‍රීක ඉතිහාසඥ හෙරඩෝටස් විසින්, හෙරක්ලස් නම් වීරයා ඊජිප්තුවට පළමුවෙන් පා තැබූ ස්ථානයේ ඉදි කළ සුප්‍රසිද්ධ දේවස්ථානයක් ගැන පවසා ඇත. එමෙන්ම ට්‍රෝජන් යුද්ධයට පෙර හෙලන් සිය පෙම්වතා වූ පැරිස් සමඟ හෙරක්ලියෝන් නැරඹීමට පැමිණි බව ද හෙරඩෝටස් සඳහන් කරයි. හෙරඩෝටස්ගෙන් සියවස් හතරකට පමණ පසු ඊජිප්තුව වෙත පැමිණි භූ‍ගෝල විද්‍යාඥ ස්ට්‍රාබෝගේ (Strabo) නිරීක්ෂණයන්ට අනුව, හෙරක්ලස් දේවස්ථානය ස්ථාපිත කර තිබූ හෙරක්ලියෝන් නගරය, කැනෝපුස්ට නැගෙනහිර දෙසින් නයිල් නදියේ කැනොපික් ශාඛාවට මුහුණ ලා පිහිටා තිබී ඇත.

වර්ෂ 1933ට පෙර රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ අණදෙන නිලධාරියෙක් අබුකර් නගරයට ඉහළ අහසේ පියාසර කරමින් සිටියදී ජලය තුළ තිබෙන නටබුන්වල ඡායාවක් දැක ඇත. නමුත් ඒ පිළිබඳ විශේෂ ගවේශනයක් කිරීමට තරම් පසුබිමක් එකල නොපැවතිණි. විසිවන සියවසෙහි අවසාන භාගයෙහි Egyptian Supreme Council of Antiquitiesහි සහාය ද ලබාගනිමින් සිය කණ්ඩායම සමඟ අතුරුදන් වූ හෙරක්ලියෝන් නගරය සොයා ගවේශන ආරම්භ කළ පළපුරුදු සමුද්‍ර ගවේශක ෆ්‍රෑන්ක් ගොඩ්ඩියෝ, අබුකර් මුහුදු බොක්කෙහි (Aboukir Bay) බටහිර කොටසට කිලෝමීටර 11ත් 15ත් අතර කලාපය තුළ මෙම නගරය සැඟව ඇති බව ගණනය කරන ලදී. අදාළ සමුද්‍ර ප්‍රදේශය තුළ ජලයෙහි පැවති අඳුරු ස්වභාවය සහ විනිවිද නොපෙනීමෙහි ස්වභාවය හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ ගවේශනය වඩාත් අභියෝගාත්මක විය.

                          හෙරක්ලියෝන්හි පිහිටීම

සමුදුරු පත්ලෙන් මතු වූ නිධානය

ගවේෂණයෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ෆ්‍රෑන්ක් ප්‍රමුඛ කණ්ඩායම අතීතයෙන් දොරටුවක් විවර කර රහස් ගණනාවක් අනාවරණය කරගන්නා ලදී. අමුන් දේවස්ථානය, හෙරක්ලස් හෙවත් කොන්සොවු (Khonsou), ඊජිප්තුව කෙරෙහි වූ සියලු වෙළඳ කටයුතු පාලනය කළ වරායන් මෙන්ම නගරවාසීන්ගේ දෛනික ජන ජීවිතයෙහි ස්වභාවය පවා මෙකී ගවේශනයන්හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අනාවරණය කරගන්නා ලදී. ඊජිප්තු පුරාවිද්‍යාවේදීන් තුළ එතෙක් පැවති ප්‍රහේලිකාව විසඳාලමින්, හෙරක්ලියෝන් සහ තෝනිස් යනු නගර දෙකක් නොව, නම් දෙකකින් හැඳින්වූ එකම නගරයක් බව මෙම ගවේශනයෙන් තහවුරු කරගන්නා ලදී. ග්‍රීකයන් විසින් මෙම නගරය හෙරක්ලියෝන් නමින් හඳුන්වා ඇති අතර ඊජිප්තු ජාතිකයන් විසින් එය තෝනිස් යනුවෙන් හඳුන්වා ඇත.

සමුදුර පත්ලෙහි ගවේශන කටයුතු සිදු කරමින්

හෙරක්ලියෝන් සහ තෝනිස් යනු එකම නගරය හඳුන්වන ලද නම් දෙකක් බවට තහවුරු කෙරෙන ශිලා ස්ථම්භයක්

සමුදුරු පත්ලෙහි කරන ලද කැණීම් මගින් හෙරක්ලියෝන් නගරයෙහි විචිත්‍රත්වයත් පුරාතනයෙහි මෙම නගරය සතුව පැවති බල මහිමයත් අනාවරණය කරගන්නා ලදී. නගරයෙහි පැවති දේවස්ථානයන්හි චමත්කාරජනක ස්වභාවය, ඒවායෙහි ස්ථාපිත කර තිබූ දැවැන්ත ප්‍රතිමා, ශිලා ලිපි, ගෘහ නිර්මාණ ආකෘති, ආභරණ, කාසි, චාරිත්‍ර හා පුද පූජා පැවැත්වීමට භාවිත කළ මෙවලම්, කුඹල් සහ පිඟන් කර්මාන්තයන්හි නිමැවුම් අධ්‍යයනය කිරීම මගින් හෙරක්ලියෝන් නගරය පිළිබඳ පැහැදිලි චිත්‍රයක් මවා ගැනීමට ෆ්‍රෑන්ක් ප්‍රමුඛ කණ්ඩායමට හැකි විය. සොයාගත් ප්‍රතිමා අතර මීටර් 5කට වඩා උසැති – රජෙකුගේ සහ රැජිණකගේ ප්‍රතිමා පැවති අතර, විවිධ මැණික් වර්ග, සත්ව රූ අඹන ලද හිරිගල් කැටයම් නිර්මාණ ද පැවතුණි.

මීටර් 5.4ක් උසැති හාපි (Hapy) දෙවිඳුන්ගේ ප්‍රතිමාවක්

නටබුන් ප්‍රතිමාවල ප්‍රමාණය මනිමින්

සමුදුරු පත්ලෙහි සැඟව තිබූ නටබුන් අනාවරණය කරගනිමින්

ක්‍රි.පූ. 6 වන සියවසේ සිට ක්‍රි.පූ. 4 වන සියවස දක්වා කාලය තුළ හෙරක්ලියෝන් ඉතා ඉසුරුමත් නගරයක් වූ බවට, එම යුගයට අයත් කාසි ප්‍රමාණය සහ පිඟන් භාණ්ඩ සාක්ෂ්‍ය සපයයි. තෝනිස් හෙරක්ලියෝන් වරාය තුළ පිහිටා තිබෙන දැවැන්ත තඩාග ගණනාව පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ, එය එකල ලෝක වෙළඳාම තුළ දැවැන්ත ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ බවයි. හෙරක්ලියෝන් වරායෙන් සොයාගත්, ප්‍රමාණයෙන් 700කට වඩා වැඩි, විවිධ ස්වරූපයන්ගෙන් යුත් පැරණි නැංගුරම් සහ ක්‍රි.පූ. 6වන සියවසේ සිට 2වන සියවස දක්වා කාල පරාසය තුළ සිදු වූ බවට කාල නිර්ණය කරන ලද නැව් මුහුදුබත් වීම් 60ක පමණ ප්‍රමාණය සලකා බලන විට මෙකී කරුණ තවදුරටත් තහවුරු වේ.

න‍ටබුන් ප්‍රතිමා ගොඩට ගනිමින්

නගරයෙහි සුන්බුන් 

හෙරක්ලියෝන් ජනපදය

අමුන් දේවස්ථානය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් ඒ වටා හෙරක්ලියෝන් ජනපදය ව්‍යාප්තව තිබී ඇත. නගරය වටා පැවති ඇළ මාර්ග පද්ධතිය හේතුවෙන්, නගරය ජලාශයක් තුළ පිහිටා තිබෙන්නාක් වැනි දර්ශනයක් දිස් වී ඇත. මෙම ඇළ මාර්ග පද්ධතිය අතුරු ඇළ මාර්ග එකිනෙක සම්බන්ධ කර ඉදි කර තිබෙන අතර මෙකී ඇළ මාර්ග වරාය තුළ පිහිටා තිබෙන විශාල ප්‍රමාණයේ තඩාග වෙත සම්බන්ධිතය. නගරය පුරා අභ්‍යන්තර භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය; කාර්යක්ෂම, වේගවත් සහ විධිමත් එකක් කිරීම සඳහා මෙම යාන්ත්‍රණය සකස් කරන ලදැයි ගවේශනයන් මගින් අනාවරණය කරගන්නා ලදී.

හෙරක්ලියෝන් නගරයෙහි ආකෘතියක්

අද්විතීය හෙරක්ලියෝන් රාජධානිය වූ කලී අතීත මානව වංශ කතාව වෙත නූතනයේ ඇස යොමු කිරීමට සමත් වූ විශිෂ්ට ගවේශනයකි.

නයගරාව සුන්දර කරන මල් ඔරලෝසුව😍

 

                          නයගරාව සුන්දර කරන මල් ඔරලෝසුව

කැනඩාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය උතුරු ඇමරිකා මහද්වීපය තුළ පිහිටා තිබෙන විශාලතම රටවල් ද්විත්වය යි. එම රටවල් දෙක වෙන් වන දේශ සීමාවේ සුප්‍රකට නයගරා දිය ඇල්ල පිහිටා තිබෙනවා. ලොව දක්නට ලැබෙන සුන්දරම දිය ඇලි අතුරින් එකක් වන නයගරා ඇල්ල නැරඹීමට සංචාරකයන් විශාල වශයෙන් පැමිණෙනවා. එම සංචාරකයන් නයගරාවේ සුන්දරත්වය විඳගැනීමෙන් පසුව අනිවාර්යයෙන්ම නරඹන තවත් ස්ථානයක් තිබෙනවා. ඒ නයගරා උද්‍යානය තුළ පිහිටා තිබෙන අලංකාර මල් ඔරලෝසුව යි.

දිය ඇලි තුනක් එකතු වී සෑදුණු නයගරා ඇල්ල

ඊරි විලේ සිට ඔන්ටේරියෝ විල දක්වා ජලය රැගෙන යන නයගරා ගංඟාවෙන් හෝර්ස්ෂූ, බ්‍රයිඩ්ල් වේල්, සහ ඇමරිකන් යන දිය ඇලි ත්‍රිත්වය නිර්මාණය වී තිබෙනවා. එම දිය ඇලි එකතු වීමෙන් සෑදී ඇති නයගරා දිය ඇල්ල උසින් මීටර් 51ක් සහ පළලින් මීටර් 1204ක් වන විට එහි ජල ඝනත්වය තත්පරයට මීටර් 2400ක් පමණ වනවා. මීට වසර 18000කට පමණ පෙර පැවති අයිස් යුගයේ දී මෙම ප්‍රදේශය ඝනකම් අයිස් තට්ටුවකින් වැසී තිබුණා. එම අයිස් තට්ටුව දියවීම හේතුවෙන් පංච මහා විල් සහ නයගරා ගඟ නිර්මාණය වුණා. ඉන් අනතුරුව නිර්මාණය වුණු නයගරා දිය ඇල්ල වසර 12000ක් පමණ පැරණි යි. රටවල් දෙකක් වෙන් කරන නයගරා දිය ඇල්ලට ආසන්නයෙන් පිහිටා තිබෙන ප්‍රධාන නගර වන්නේ ඔන්ටේරියෝ සහ නිව්යෝක් යන නගර දෙකයි.

                                                             සුන්දර නයගරා දිය ඇල්ල 

                  

මල් ඔරලෝසුව පිහිටා තිබෙන ස්ථානය

නයගරා දිය ඇල්ලේ සිට ඔන්ටේරියෝ නගරය දෙසට කි. මී. 10ක් පමණ ගිය විට ඇඩම් බෙක් පළමු සහ දෙවන බලාගාර හමුවනවා. ඉන් ඇඩම් බෙක් පළමු බලාගාරය 1922 වසරේ දීත්, දෙවන බලාගාරය 1954 වසරේ දීත් ඉදිකර තිබෙනවා. ඊට අමතරව එම ප්‍රදේශය ආසන්නයේ ඔන්ටේරියෝ බලාගාරය පිහිටා තිබෙන ආකාරය දැකිය හැකියි. නව ඔන්ටේරියෝ බලාගාරය 1999 වසරේ දී ඉදිකර තිබුණත් ඊට පෙර එම ප්‍රදේශයේ පැරණි ඔන්ටේරියෝ බලාගාරයක් ක්‍රියාත්මක වුණා. 1906 වසරේ ආරම්භ කළ එම බලාගාරය 1999 වසරේ දී අක්‍රීය කරනු ලැබුවා. එම බලාගාර කිහිපය ආසන්නයේ ඉදිකර ඇති නයගරා උද්‍යානය තුළ සුප්‍රසිද්ධ නයගරා මල් ඔරලෝසුව නිර්මාණය කර තිබෙනවා.

                                                                      නයගරා උද්‍යානය

මල් ඔරලෝසුවේ ඉතිහාසය

1940 දශකයේ අග භාගය වන විට ආචාර්ය රිචඩ් ලැන්කැස්ටර් හර්න් නම් ඉංජිනේරුවා පැරණි ඔන්ටේරියෝ බලාගාරයේ කළමනාකරු මෙන්ම ප්‍රධාන ඉංජිනේරුවරයා ලෙසින් කටයුතු කළා. පැරණි ඔන්ටේරියෝ බලාගාරය අසල පිහිටා තිබුණු සුන්දර නයගරා උද්‍යානය තුළ මල් ඔරලෝසුවක් ඉදිකිරීම පිළිබඳව මුලින්ම කල්පනා කළේ ලැන්කැස්ටර් ඉංජිනේරුවා යි. 1885 වසරේ දී ආරම්භ කළ නයගරා උද්‍යානය තුළ එවැනි මල් ඔරලෝසුවක් ඉදිකිරීමේ අදහස ඔහුට පහළ වුණේ එඩින්බරෝ මල් ඔරලෝසුව දැකීමෙන් පසුව යි. 1903 වසරේ දී ස්කොට්ලන්තයේ එඩින්බරෝ නුවර ඉදි කළ එය ලොව පැරණිම මල් ඔරලෝසුව බවට පත් වුණා. 

එඩින්බරෝ මල් ඔරලෝසුව අධ්‍යයනය කළ රිචඩ් ලැන්කැස්ටර් ඊට වඩා විශාල ඔරලෝසුවක් නයගරා උද්‍යානයේ ඉදිකරනු ලැබුවා. 1950 වසරේ දී වැඩ නිමා කළ එම මල් ඔරලෝසුව අයත් වුණේ පැරණි ඔන්ටේරියෝ බලාගාරයට යි. එම නිසා ඔරලෝසුවේ මුහුණතේ ඉලක්කම් 12 වෙනුවට ONTARIO HYDRO යන අකුරු 12 සටහන් කර තිබුණා. නමුත් 1977 වසරේ දී නයගරා උද්‍යානයට ඔරලෝසුවේ නඩත්තු කටයුතු භාරදීමත් සමගම එහි NIAGARA PARKS යනුවෙන් සටහන් කරනු ලැබුවා. එම නිසා වර්තමානය වන විට මල් ඔරලෝසු මුහුණතේ සටහන් කර තිබෙන්නේ NIAGARA PARKS යන අකුරු 12 යි. 

                                  ONTARIO HYDRO ලෙස සටහන් කර තිබුණු අවධියේ රූපයක්

ඔරලෝසුව පිළිබඳව තවදුරටත් 

එඩින්බරෝ මල් ඔරලෝසුවේ විෂ්කම්භය අඩි 10ක් වන විට මෙම මල් ඔරලෝසුවේ විෂ්කම්භය අඩි 40ක් පමණ වනවා. නයගරා මල් ඔරලෝසුවේ අඩි 38ක් පමණ පළලින් යුත් භූමි ප්‍රදේශයක් පුරා විවිධ මල් වර්ග දක්නට ලැබෙනවා. එසේම ඔරලෝසුව වටා තිබෙන ජල උද්‍යානය එහි අලංකාරය තවත් වැඩිකර තිබෙනවා. නයගරා මල් ඔරලෝසු මුහුණත තුළ සුදුසු ආකාරයට මල් වර්ග වැවීම කරනු ලබන්නේ නයගරා උද්‍යානයේ සිටින උද්භිද විද්‍යාඥයන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ යි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම ඔරලෝසුවට යොදාගන්නා මල් පැළවල ස්වරූපය වසරකට දෙවරක් වෙනස් කරයි. ඒ අනුව සිසිර සමයේ අළු පාටින් පැහැයෙන් දිස්වන මල් ඔරලෝසුව වසන්තයේ දී හරිත පැහැයෙන් දිස්වන්නේ වියෝලා මල් නිසා යි. දළ වශයෙන් මල් පැළ 24000 කින් පමණ සමන්විත මෙම ඔරලෝසුව වඩාත් අලංකාර වන්නේ එහි සිටුවා ඇති සියළුම පැළවල මල් හටගැනීමෙන් පසුව යි. 

                                           නයගරා මල් ඔරලෝසුව වර්තමානයේ දී දිස්වන අයුරු 

 භාවිතා කර තිබෙන තාක්ෂණය

මෙම ඔරලෝසු මුහුණත තුළ දක්නට ලැබෙන පැය කටුව අඩි 14.5ක දිගකින් යුක්ත වන විට මිනිත්තු කටුව අඩි 17.5ක දිගකට සාදා තිබෙනවා. ඊට අමතරව මෙහි මුහුණතේ දක්නට ලැබෙන තත්පර කටුව අඩි 21ක පමණ දිගකට නිර්මාණය කර තිබෙන ආකාරය නිරීක්ෂණය කළ හැකියි. එසේම මෙම ඔරලෝසුවේ කටු තුනෙහි බර රාත්තල් 1250ක් පමණ වනවා. ශබ්දවාහීනී යන්ත්‍රයක් මඟින් සෑම විනාඩි 15කට වරක්ම මෙහි ඔරලෝසු නාදය විසුරුවා හරිනවා. එම කාර්යය සඳහා අශ්වබල 5කින් යුත් යන්ත්‍රයක් භාවිතා කරනවා. මෙහි ඔරලෝසු යාන්ත්‍රණය තෙල්වල ධාවනය වන අතර එය 2 hp-three-phase squirrel cage මෝටරයක් මඟින් මෙහෙයවනු ලබනවා. නමුත් දැන් එය 1500 RPM synchronous මෝටරයකින් ක්‍රියා කළ හැකි ආකාරයට සකස් කර තිබෙනවා. නයගරා මල් ඔරලෝසුව නිර්මාණය කළ අවධියේ එහි සියළුම තාක්ෂණික කටයුතු සිදුකරනු ලැබුවේ පැරණි ඔන්ටේරියෝ බලාගාරයේ කාර්යය මණ්ඩලය යි. 

                                                              මල් ඔරලෝසුවේ කටු

දැනට වසර 43ක සිට නයගරා මල් ඔරලෝසුව නඩත්තු කරන්නේ නයගරා උද්‍යානයේ කාර්යය මණ්ඩලය යි. මෙම මල් ඔරලෝසුවේ මුල් අයිතිකරුවන් වුණු පැරණි ඔන්ටේරියෝ බලාගාරය අද එහි දක්නට නැහැ. එසේම මෙය නිර්මාණය කළ ඉංජිනේරුවරයා වුණු රිචඩ් ලැන්කැස්ටර් ද අද ජීවතුන් අතර නැහැ. නයගරා මල් ඔරලෝසුව සෑදීමට දායක වුණු සියළුදෙනාම අද ජීවතුන් අතර නොසිටියත් ඔවුන් කළ විශිෂ්ට නිර්මාණය තව දිගු කලක් යන තුරු නොනැසී පවතිනු ඇති. 

පිශාචයන්ගේ නිම්නය😲

                යූටාවේ “පිශාචයන්ගේ නිම්නය”

                         සැන් රෆායල් පරය ආශ්‍රිතව පිහිටා තිබෙන ගොබ්ලින් වැලී ජාතික උද්‍යානය සංචාරකයන්ගේ නෙත් සිත් ආකර්ෂණය කරගන්නේ එහි පවත්නා අසාමාන්‍ය පෙනුමෙනි. එහි භූගෝලීය ආකෘතිය මවාලන්නේ මෙලොවින් එපිට පවත්නා යම් ස්ථානයක ස්වභාවයකි. කාලාන්තරයක් පුරා සිදු වූ දේශගුණික විපර්යාසයන් හේතුවෙන් මෙකී නිම්නයෙහි නිර්මාණය වුණු වැලිගල් ආකෘතීන්හි පවත්නා අද්භූත ස්වභාවය සැබවින්ම පුදුමාකාර ය. මෙකී භූගෝලීය පිහිටීම තරමක් අඟහරු ග්‍රහයා මත පවත්නා භූගෝලීය ස්වභාවයට පෙනුමින් සමාන වේ. ගවේශනයට, කඳවුරු බැඳීමට, කඳු තරණය කිරීමට, කඳු ආශ්‍රිතව සිදු කරන බයිසිකල් පැදීමේ ක්‍රීඩා කටයුතුවල නිරත වීමට, ගොල්ෆ් ක්‍රීඩා කිරීමට, රාත්‍රී අහස නිරීක්ෂණය කිරීම ආදී ක්‍රියාකාරකම් කිරීමට, අවට පවත්නා ගැඹුරු දොරු දිගේ ගමන් කරමින් ඒවා නැරඹීමට මේ කරා පැමිණෙන සංචාරකයන්ට ඉඩ ප්‍රස්තාව පවතී.

1920 ගණන්වල දී ෂැ‍ෆින් නමැති පුද්ගලයා ග්‍රීන් රිවර් සහ කේන්විල් අතර විකල්ප මාර්ගයක් සෙවීමෙහි දී මෙකී ඉසව්ව අනාවරණය කරගැනිණි. ඉන් පෙර මෙය රහසිගත ස්ථානයක්ව පැවති අතර ඒ පිළිබඳ දැන සිටියේ ප්‍රදේශයේ එ‍ඬේරුන් කිහිපදෙනෙකු පමණි.  මෙකී විචිත්‍රවත් කාන්තාර කඳු පන්ති සුමට වැලිගල් කුට්ටිවලින් සැකසී තිබෙන අතර ඒවායෙහි ශීර්ෂයන් වියළි මඩ තට්ටු තැන්පත් වී උස් වී ඇත. 1950 දශකය වන විට මෙම නිම්නය බොහෝ දෙනාගේ අවධානයට යොමු වූ අතර එය ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා විධිවිධාන සලස්වාලීම පිළිබඳ විශාල කතිකාවතක් ද ඉස්මතු විය.  මෙම භූමිය ආරක්ෂා කරගැනීමේ අදහස පෙරදැරි කරගනිමින් යූටා ජනපදය 1964 දී මෙම භූමිය අත්පත් කරගන්නා ලද අතර, පසුව එය ජාතික උද්‍යානයක් ලෙස නම් කරන ලදී.

මෙම උද්‍යානය තුළ සංචාරකයන්ගේ අවධානයට බොහෝ සෙයින් යොමු වන්නේ උද්‍යානයේ මධ්‍ය ප්‍රදේශයයි. හෑන්ක්ස්විල් නමැති කුඩා නගරයට කි. මී. 19ක් ඔබ්බෙන් සැන් රෆායල් කාන්තාරයෙහි කෙලවර පිහිටා තිබෙන මෙම උද්‍යානය කරා ළඟා වීමට අද වන විට නව මාර්ගයක් පවා සකසා ඇත. බැලූ බැල්මට බිම්මලක ස්වභාවය පෙන්නුම් කරන, බහිරව ආකෘතියක් සහිත, ජුගුප්සාජනක හැඟීමක් මතු කරවන, කොත් ආකාර මුදුනක් සහිතව සැකසී තිබෙන වැලිගල් ආකෘති දහස් ගණනක් මෙම නිම්නය පුරා පැතිරී පවතිමින් සංචාරක දෑස්වලට නිරන්තරයෙන් ආමන්ත්‍රණය කරයි. වසර මිලියන ගණනාවක් පුරා වර්ෂාවට සහ සුළඟට මුහුණදුන් කාන්තාරයේ සොඳුරුතම නිමැවුමක් ලෙස ගොබ්ලින් නිම්නයේ වාමන රූප හඳුනාගත හැකිය. මෙම නිම්නය පුරා ඇවිද යාම පහසු ය. ඒ පුරා පැතිර පවත්නා මාර්ග ත්‍රිත්වය හරහා ගමන් කරන සංචාරකයන්ට ස්වභාව ධර්මයේ සොඳුරුතම නිර්මාණයන් ගණනාවක් මුණගැසීමට නියමිතය.

මෙම උද්‍යානයට ඇතුළු වූ පසුව ප්‍රථමයෙන්ම ගමන් කිරීමට නියමිතව තිබෙන්නේ කෙටි විවරයක් සහිත දොරු ද්විත්වයක් පරිශ්‍රයෙහි පවත්නා මාර්ගයක් හරහා ය. ඉන්පසු නැගෙනහිර දෙසට විහිදී යන තෘණ තලාවක් හමුවනු ඇත. මෙකී තණ තලාව වට කරගනිමින් ඒ මධ්‍යයේ හුදෙකලා රූප ත්‍රිත්වයක් උසට නැගී ඇත. නොගැඹුරු දොරු පටු වුව ද අඩි සිය ගණනක් දුරට විහිදෙන අතර, ඒ තුළ ඇති ගල් මතට වැටෙන හිරු එළිය විසින් විවිධ විචිත්‍රවත් ආලෝක රටා මවාලනු එහි සංචාරයෙහි යෙදෙන ඔබට දැකගත හැකි වනු ඇත. මෙම නිම්නයෙහි ඇතැම් ඉසව් ඔස්සේ ඇවිද යාමට සංචාරකයන් එතරම් ප්‍රියතාවක් නොදක්වන්නේ එම ස්ථානයන්හි පවත්නා භූමි ලක්ෂණ ප්‍රමාණයෙන් සහ හැඩයෙන් සමාන වන බැවිනි. ගිනිකොණ දෙසට වන්නට පිහිටා තිබෙන ආකෘතීන්ගේ විවිධත්වය වඩාත් වැඩි අතර එනයින්ම සංචාරකයන්ගේ ආකර්ෂණයට ලක් වේ.

                                      

පාෂාණ ස්ථරයන් එක්රැස් වී විශාලනයට ලක් වූ සුදු, අළු, රත් පැහැයෙන් යුක්ත ගල් මෙම නිම්නය පුරා පැතිර පවතිනු දැකගත හැක. නැගෙනහිර දෙසින් මෙම නිම්නයට ගිරි කඳුරක් සම්බන්ධ වන අතර එහි බෑවුම් කලාපයෙහි මුදුනත වඩාත් සංකීර්ණ, වඩාත් උසින් යුත්, සහ එකිනෙකට වඩාත් ළඟින් පිහිටා තිබෙන ආකෘතීන් පිහිටා තිබේ. මෙහි බෑවුමට වන්නට විකෘති හිස් කබල් ආකාරයෙන් සැකසුණු වැලිගල් ආකෘති දහස් ගණනක් දැකගත හැක. මේවා දුටුවන් තුළ බිය උපදවන ආකාරයේ ස්වභාවික නිර්මාණයන්ය. මෙහි පවත්නා ඇතැම් ව්‍යුහයන් සිහින් ඇටසැකිලි, අස්ථි කැබලි මෙන් ඇතැම් තැන්හි දර්ශනය වේ. මෙකී ගිරි කඳුරෙහි මුදුනත මතට නගින්නෙකුට සැන් රෆායල් කාන්තාරයෙන් ඔබ්බට පවත්නා දර්ශන පථය පවා දෑසට හසු කර ගත හැකි වන්නේ ය. සාමාන්‍ය රවුම් හැඩයෙන් යුත් ආකෘතීන්ට, සහ සිරස් අතට නැගුණු ආකෘතීන්ට අමතරව තිරස් ආකෘතීන් ද, කුඩා ගුහාවන් ද, කුඩා ආරුක්කු ද පැති ගිරි කඳුර ආශ්‍රිතව දර්ශනය වේ.

                                      

මෙකී ගිරි කඳුර ආශ්‍රිත කලාපයෙහි බැලූ බැලූ අත දක්නට ලැබෙන්නේ රත් දුඹුරු පැහැයකි. අතරින් පතර දිසෙන දීප්තිමත් කොළ පැහැති පඳුරු කිහිපයක් හැරුණු කොට මෙකී සමස්ත කලාපයෙහිම පවතින්නේ වියළි පෙනුමකි. නව මෙක්සිකෝවෙහි පවත්නා මීට තරමක් දුරට සමානකමක් දක්වන ආ-ශි-ස්ලෙ-පා භූමියෙහි මෙන් වර්ණ විවිධත්වයක් මෙහි නැත. ගොබ්ලින් නිම්නයේ බටහිර දෙසට වන්නට වැලි කඳු, මඩ කඳු, ඇඹරුණු හැඩයෙන් යුත් විවිධ ප්‍රමාණයේ කුඩා ගිරි කඳුරු, සහ සී සී කඩව විසිරී පැතිරී පවත්නා පාෂාණමය ආකෘති දැක ගත හැක. මෙකී ගොබ්ලින් ආකෘති සැකසී තිබෙන්නේ Entrada නමින් හැඳින්වෙන වැලිගල්වලිනි. ඊට අමතරව ක්‍රීම් පැහැයෙන් දිස්වන පාෂාණ වර්ගයක් ද මෙම භූමිය ආශ්‍රිතව දැකගත හැක. ගොබ්ලින් නිම්නයේ කඳු මුදුන් මත බොහෝ තැන්හි අළු සුදු පාෂාණ ස්ථරයක් ද දැකගත හැක.

ඉතා ඈත අතීතයේ දී මෙම භූමිය ආශ්‍රිතව මුහුදක් ද පැවතී ඇත. මෙකී පාෂාණ ආකෘතීන්හි නිර්මාණකරණය ඒ අනුව වසර මිලියන 170ක් පමණ ඈත අතීතය දක්වා දිව යයි.

කොලෝසියම් 😍

 කොලෝසියම් රඟහල 

රඟහල යන වදන ඇසීමෙන්ම අප තුළ මතුවන්නේ අතිශය රසවත් හැඟීමකි. නමුත්, රෝමය තුළ බලය විහිදූ වෙස්පාසියානු අධිරාජ්‍ය යුගයේදී ආරම්භ කොට, වහලුන් 60,000කගේ පමණ ශ්‍රමයෙන්, වසර 10ක් පුරා ඉදි වී, ක්‍රි.පූ. 80දී වෙස්පාසියානු උරුමක්කරු ටයිටස්ගේ පාලන අවධියේදී ඉදිකිරීම් අවසන් කරන ලද රෝමයේ කොලෝසියම් රඟහල පිළිබඳ ඇසූ විට, සිත තුළ හටගන්නේ ඊට හාත්පසින් වෙනස් වූ හැඟීමකි. කොලෝසියම්, මෙතෙක් නොනැසී පවතින ලෙස ඉදි වූ දැවැන්ත නිර්මාණයක් බව සැබෑවකි. නමුත් එහි ඇත්තේ මරණයේ සීතලකි. තම භූමිය මත අමානුෂික ක්‍රීඩාවන්ගෙන් වැගිරුණු ලේ ගංගා පිළිබඳ කිසිදු කතාබහක් නොමැතිව, නෙත් සිත් වසඟ කරවන ආලෝක ධාරාවන්ගෙන් හැඩවෙමින්, කොලෝසියම් අද සංචාරකයන්ගේ දෑස් තමා වෙත තරයේ බඳවා ගනිමින් ප්‍රෞඪ ලීලාවෙන් බලා සිටී.   

රෝමයේ මරණයෙහි රඟමඬල ලෙස නම් දරන කොලෝසියම්, ඉතාලියෙහි අගනුවර වන රෝම නගරයෙහි නැගෙනහිර පසට වන්නට ඉදිකොට තිබේ. එය ෆ්ලේවියානු රංගපීඨය ලෙස ද හැඳින්වේ. කොලෝසියම්, ලොව විශාලතම එළිමහන් රංග පීඨය ලෙස ඉතිහාසය තුළ නම් දරයි. විනාඩි කිහිපයක් ඇතුළත ප්‍රේක්ෂකයන් 55,000කට අධික ප්‍රමාණයක් දොරටු 76කින් පිරවීමේ හැකියාව පැවති කොලෝසියම් ප්‍රේක්ෂකාගාරය, දරුණු ලේ වැගිරීම්වල ඇසින් දුටු සාක්ෂියකි.

කොලෝසියම් මහල් තුනකින් සමන්විත විය. ගල් සහ කොන්ක්‍රීට් භාවිතයෙන් ඉදි කරන ලද කොලෝසියම් රඟහල, මීටර් 50ක් පමණ උසින් යුතු වන අතර (මහල් 12කින් යුතු ගොඩනැගිල්ලක උසට සමානය) දිගින් අඩි 615ක් (මීටර් 189) පමණ සහ පළලින් අඩි 510ක් (මීටර් 156ක්) පමණ වන අතර අක්කර 6ක් පුරා පැතිර පවතී. එහි පිටත වටප්‍රමාණය අඩි 1788ක් (මීටර් 545ක්) වෙයි. රඟහලෙහි මධ්‍යය හෙවත් රංග පීඨය (වේදිකාව) ලෙස භාවිත කළ වැලි පිටියෙහි දිග අඩි 287ක් වන අතර පළල අඩි 180කි. එය සෙන්ටිමීටර 15ක වැලි තට්ටුවකින් පුරවා තිබී ඇත. රංග පීඨයෙහි ප්‍රාකාරයක උස අඩි 15කි. රංග පීඨයේ බාහිර බිත්තිවල පාදම මීටර් දහතුනක් පමණ පොළොව යටට පවතින බව සොයාගෙන ඇත.

කොලෝසියම් ප්‍රේක්ෂකාගාරයෙහි එක් ආසනයක පළල සෙන්ටිමීටර් 40ක් පමණ වන අතර ආසන පේළි 60ත් 80ත් අතර ප්‍රමාණයක් තිබුණු බව සැලකේ. කොලෝසියම් රඟහල ඉදිකිරීම සඳහා කිරිගරුඬ ඝන​ මීටර් 100,000 පමණ යොදාගෙන තිබෙන බවට ගණනය කර ඇත.

රංග පීඨයෙහි පොළොවට යටින් උමං මාර්ග පද්ධතියක් සහ සතුන් රඳවා තබාගැනීම සඳහා කුටි 32ක් ද පැවතුණි. සටන් සඳහා යොදාගන්නා ලද වනසතුන්, සටන්කරුවන් මෙන්ම වහලුන්, සිය සටන් වාරය එනතෙක් එම කුටිවල ගාල් කර තබන ලදී. විශාල සතුන්ව පිටියට ඇතුල් කිරීම සඳහා විශේෂ වේදිකාවන් පැවති අතර සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයේ සතුන්ට ක්ෂණිකව පීඨයට පිවිසීම සඳහා ද පසුබිම සකසා තිබුණි.

රංග පීඨයකට පිවිසීමට සිදුවීම දඬුවමක් විය හැකි යැයි ඇදහිය හැකිද? සාමාන්‍ය රංග පීඨයක රංගනයෙහි යෙදීම සෞන්දර්යවාදී අත්දැකීමක් වීම අතිශයින් ස්වභාවික කරුණක් වුවද කොලෝසියම් ප්‍රේක්ෂකාගාරය සතුටට පත් කිරීමට ලැබුණු ආරාධනාවන් අතිශය භයංකර ඒවා විය. රෝම යුගය තුළ වහල් මෙහෙයට එරෙහි වූවන්ට, රාජ ද්‍රෝහීන්ට මෙන්ම රෝම නීතිය කඩ කළ ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට කොලෝසියම් රංග පීඨය විවෘත විය. හීලෑ නොමැති වන සතුන් සමඟ සටන් කිරීමට ඔවුනට නියම වූ අතර, ඇතැම් විට දුර්වල වහලුන්ට දක්ෂ සටන්කරුවන් සමඟ මෙහිදී සටන් කිරීමට නියම විය. මෙවැනි දඬුවම් ලබාදීම හරහා රෝම පාලකයෝ අතිශය අමානුෂික සතුටක් භුක්ති වින්දෝය. ඊට අමතරව දක්ෂ සටන්කරුවන් (gladiators) අතර සටන් තරඟ පැවැත්වීමට, සත්ව දඩයම් ක්‍රීඩා පැවැත්වීමට, මරණ දඬුවම් ලබාදීමට, සම්භාව්‍ය නාට්‍ය රඟදැක්වීමට මෙන්ම ප්‍රිය සම්භාෂණ සහ විවිධ උත්සව පැවැත්වීමට ද කොලෝසියම් භූමිය යොදාගන්නා ලදී. පොළොව යට කුටි තැනීමට පෙර කොලෝසියම් වෙත වතුර පුරවා බෝට්ටු යුධ සටන් පවා පවත්වා ඇත.

කොලෝසියම් රංග පීඨය තුළ 9000කට අධික සතුන් ප්‍රමාණයක් ඝාතනයට ලක් වී ඇත. කොලෝසියම් තුළ සතුන් සමඟ සටනෙහි යෙදුණ ඇතැම් පුද්ගලයෝ හොදින් පුහුණු කරන ලද දක්ෂ වෘත්තීය සටන්කරුවෝ (gladiators) වූහ. නමුත් සතුන් සමඟ සටන් කිරීම සඳහා යොදන ලද බොහොමයක් පුද්ගලයන් නිරායුධ අපරාධකරුවන් සහ සිරකරුවන් විය. මේ අතුරින් බොහෝමයක් සිරකරුවන්; සතුන් සමඟ සටන් කර මියයාමට සිදුවීම පිළිබඳ භීතියෙන්, තම අත රැඳි කුමන හෝ දෙයකින් හානි කරගනිමින් සියදිවි නසාගැනීමට පෙළඹුණහ. 

විශේෂයෙන්ම උතුරු අප්‍රිකාවේ සහ මධ්‍යධරණී කලාපයේ වනජීවීන්ට කොලෝසියම් හේතුවෙන් මහත් ව්‍යසනයකට මුහුණ දීමට සිදු විය. නයිල් නදී තීරයෙන් හිපපොටේමස් ජීවීන් අතුරුදහන් වීමට ප්‍රධානතම හේතුව වූයේ කොලෝසියම් රඟහලයි. උතුරු අප්‍රිකානු අලින් වඳවී යාමට, සටන් සඳහා ඔවුන්ව අධිකව භාවිත කිරීම හේතු විය. අධිරජ කොමෝඩස් කොලෝසියම් තුළ සතුන් ඝාතනයෙන් අපමණ ප්‍රීතියක් ලැබූ අතර එක් දිනක් ඔහු වාර්තාගත ලෙස වලසුන් සියයකට අධික ප්‍රමාණයක් මරා දැමුවේය. සටන් සඳහා යොදාගත් සතුන් නිසි ලෙස රැකබලා ගැනීමක් රෝමන්වරුන් අතින් සිදු නොවූ අතර ඔවුන් රැකබලා ගැනීම සඳහා දැරීමට වන වියදම් අවම කරගැනීම සඳහා සටන් තරගාවලිවලින් අනතුරුව ඔවුන්ව මරා දමන ලදී. මෘගයන්, රයිනෝසරස්, හිපපොටේමස්, අලි ඇතුන්, ජිරාෆ්, සිංහයන්, දිවියන්, වලසුන්, කිඹුලන් හා පැස්බරුන් වැනි සතුන් කොලෝසියම් තුළ සටන් සඳහා යොදා ගනිමින් ඝාතනය වීමට ඉඩ සලස්වා ඇත. ප්‍රේක්ෂකාගාරය විසින් අකමැත්තක් දක්වා ඇත්තේ අලි ඇතුන් ඝාතනය වනු දැකීමට පමණි.

කලක් මරණයේ ප්‍රීතිය සැමරූ කොලෝසියම් පසු කලෙක සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර දමන ලද අඩවියක් බවට පත් විය. වරෙක එය ශාන්ත පීතර, ශාන්ත ජෝන් වැනි දේවස්ථාන ඉදිකිරීමේ ව්‍යාපෘති, ටයිබර් ගංගාව දිගේ බලකොටු ඉදිකිරීමේ ව්‍යාපෘතිය වැනි ව්‍යාපෘතීන් සඳහා ගල් පතලක් ලෙස භාවිත වී ඇත. අයහපත් කාලගුණික තත්ත්වයන්, භූමිකම්පාවන්, භාවිතයෙන් අත්හැර දමා තිබීම සහ සොරුන්ගේ ක්‍රියාවන් නිසාවෙන් ද කොලෝසියම්හි 2/3ක් පමණ ක්‍රමයෙන් විනාශයට පත් වූ අතර අද වන විට සංරක්ෂණය වී පවතින්නේ මුල් ආකෘතියට සාපේක්ෂව කුඩා කොටසකි.

ටොරාජාවරුන්🙄

  මළවුන් සමග ජීවත් වීම හෙවත් ටොරාජාවරුන්ගේ කතාව

ලෝකය පුරා පැතිරුණු බොහෝ අපූර්ව නමුත් වෙනස් සම්ප්‍රදායන් සහ පිළිවෙත් පවතී. මෙවැනි බොහෝ පිළිවෙත් පරම්පරාවෙන් පැවතවිත්, වෙනස්කම්වලට භාජනය වෙමින්, වර්තමානය දක්වා පැමිණ තිබේ. ඒ අනුව ගත්කළ ටොරාජාවරුන්ගේ ඉතිහාසය මෙවන් අපූර්ව පිළිවෙතක් සමග බද්ධව පැවත ආවක් බව කරුණු සොයා බැලීමේ දී මනාවට වැටහී යන්නකි.

සමස්ථ ලෝකවාසීන්, කිසියම් හෝ අයුරකින් මරණය හා මළවුන් සමග ඍජුව සම්බන්ධ වූ පිළිවෙත් සහ සම්ප්‍රදායන් අනුගමනය කරයි. මළවුන් හා බැඳුණු ලොව සියළු පිළිවෙත් අතික්‍රමණය කරමින් ටොරාජාවරුන් හා මළවුන් අතර ඇති බැඳීම ඉතා විශේෂ ස්වරූපයක් උසුලයි. ටොරාජාවරුන්, ජීවිතය මරණයෙන් කෙළවර වන බවට විශ්වාස කරන්නේ නැත. ඒ අදහස පෙරදැරිව, ටොරාජාවරයෙකුගේ මරණය සිදුවූ විට ඔවුන් නිශ්චිත කාල වකවානුවක දී එම මළ තැනැත්තාගේ ශරීරය පිළිබඳ අවසන් කටයුතු සිදු කිරීමට පෙර සිදු කරනු ලබන චාරිත්‍රයන් රැසක් පවතියි.

                                               (මළවුන් සමග දිවි ගෙවන ටොරාජා ජනතාව) 

ටොරාජාවරුන්ගේ නිජබිම ලෙස සැලකෙන්නේ ඉන්දුනීසියාවේ සුලවෙසි ප්‍රදේශය යි. වර්තමානය වන විට බොහෝ ටොරාජාවරුන් ක්‍රිස්තියානි සම්භයවය සහිත වන අතර, මුස්ලිම් සහ බෞද්ධ සම්භවය සහිත පිරිස් ද ඔවුන් අතර වේ. ඔවුන් විශ්වාස කරන පරිදි ඔවුන්ගේ මුතුන්මිත්තන් දිව්‍යමය ප්‍රසාදය ලබා පෘථිවිය වෙත පැමිණි පුද්ගලයන් ය. මෙම ජන වර්ගය විශ්වාස කරන පරිදි මරණය යනු හුදෙක් තවත් එක් පාරිශුද්ධ චාරිකාවක ආරම්භය මිස ජීවිතයේ අවසානය නොවේ. එනිසා, ටොරෝජාවරයෙකුගේ මරණය සිදුවූ විට ඔවුන් එම සිරුර පිරිසිදු කොට මමිකරණයට ලක් කිරීමෙන්, බොහෝ කාලයක් පවතින ලෙස සං‍රක්ෂණය කරනු ලබයි. මෙලෙස සං‍රක්ෂණය කරනු ලබන ශරීරය කිසිඳු විටක නොසලකා හැරීමට ලක් නොකරන අතර, සෑම විටම ශරීරය සහිත නිවස සහ කුටිය සඳුන් සුවඳින් සුවඳවත් කොට තැබීමට ඔවුන් වගබලා ගනී.

                                          

                   (මළ තැනැත්තාගේ ශරීරය පිරිසිදු කර වස්ත්‍රාභරණයෙන් සරසා ජීවත් වන පුද්ගලයෙකු සේ සලකා    ගරුසරු කිරීම) 

ටොරාජාවරුන්ට අනුව ඔවුන් මළ තැනැත්තා "මකූලා" නමින් හඳුන්වනු ලබයි. එහි අර්ථය වන්නේ "අසනීප වූ (රෝගී වූ) තැනැත්තා” යන්න යි. යමෙක් මරණය පත් වූ විට මෙම ජනයා ඔහු/ඇය ජීවත් වූ කාලයේ සිටි අකාරයටම අලංකාර ඇඳුම් සහ ආභරණවලින් සරසනු ලබයි. එලෙස සරසන ලද මෘතදේහයට ඔවුන් දිනකට සිව්වරක්; උදෑසන, දිවා, රාත්‍රී, සහ සන්ධ්‍යා තේ පානය සඳහා ආහාර-පාන සැපයීමත්, මළ තැනැත්තා අසලට වී කතාබස් කරමින් කාලය ගත කිරීමත් සිදු කරයි. මරණය හුදෙක් අසනීපවීමක් බැවින් මළ තැනැත්තාගේ ආත්මය කිසි විටෙක කණගාටුවට පත් කිරීමට ඔවුන් මැලි වේ. 

මෙලෙස මරණයට පත්වන තැනැත්තෙකුගේ දේහය බොහෝවිට මාස ගණනක් හෝ අවුරුදු ගණනක් ගතවන තෙක් සත්කාර කරමින් රැකබලා ගනු ලබයි. ඊට හේතුව වන්නේ ටොරාජා සංස්කෘතියට අනුව අවමංගල්‍ය උත්සවය එම තැනැත්තාගේ ජීවිතයේ ලබාදිය හැකි ඉහළම උත්සවය ලෙස සැලකීම යි. ඒ අනුව අවමංගල්‍ය උත්සවය පැවැත්වීමට නම් ඔවුන් සතුව ඉතා ඉහළ මට්ටමේ ධනයක් රැස්කොට තබාගෙන තිබිය යුතු අතර, බොහෝ දුර ඈත ප්‍රදේශවලින් පවා සිය ගණනින් නෑයන් එක්රැස් වන තෙක් බලා සිටිය යුතු වේ. එමෙන්ම එදිනට හැකි උපරිම මට්ටමෙන් හරකුන් සහ ඌරන් ඝාතනය කිරීම මඟින් අවමංගල්‍යට ලබා දිය හැකි උපරිම අගය ලබා දීමට ඔවුන් වගබලා ගනී. බිලිදීම සඳහා යොදාගනු ලබන්නේ නිල් පැහැති ඇස් ඇති විශේෂිත මී හරක් විශේෂයකි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම එක් මී හරකෙකුගේ වටිනාකම ඩොලර් 10,000 සිට 40,000 දක්වා අගයක් ගනු ලබයි. 

                              (මළ තැනැත්තාට ගෞරව කිරීම පිණිස හරකුන් සහ ඌරන් ඝාතනයට සූදානම් කිරීම) 

අවමංගල්‍යය පැවැත්වීමට පෙර දින දේහය විශේෂීත සොහොන් කුටීරයක්  වෙත රැගෙන යනු ලබයි. මෙම කුටීර සාමාන්‍ය භූමියෙන් ඉහළින් පිහිටා ඇති අතර මේවා මළවුන්ගේ විවේකස්ථාන ලෙස සලකයි. ළදරුවෙකුගේ මරණයක් සිදුවූ අවස්ථාවක දී මෙම පිළිවෙතෙහි විශාල වෙනස්කමක් සිදුවේ. ළදරුවෙකුගේ දත් මෝදු වීමට පෙර මරණය සිදුවුවහොත්, එවැනි අවස්ථාවක දී  ඔවුන් තෝරාගත් ගසක කඳක් හාරා සකස් කර ගන්නා ගුහාවක මළ දරුවාගේ සිරුර එම කඳෙහි තැන්පත් කරනු ලබයි. ඒ හරහා ඔවුන් විශ්වාස කරනු ලබන්නේ මළ දරුවා සහ ගස එක්ව වැඩෙන බවයි. කෙසේ වෙතත් ටොරාජාවරුන් ජීවිතයට තර්ජනයක් විය හැකි රෝගී අවස්ථාවක දී ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප නොකරයි. ඊට හේතුව කෙනෙකුගේ මරණයෙන් පසු වෙන් වීමේ ශෝකය ඔවුන්ට පවා දරා ගැනීමට අපහසු වීම යි. තත්ත්වය මෙසේ තිබිය දී පවා මරණය ජීවිතයේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් බව ඔවුන් වටහාගෙන තිබේ. 

                                            (ශාක කඳක තැන්පත් කරන ලද ළදරුවන්ගේ සොහොන්) 

ටොරාජාවරයෙකුගේ අවමංගල්‍යය ඉතා උත්සවාකාරයෙන් සිදු කරනු ලබයි. එය "රම්බු සෝලෝ" යන විශේෂ නාමයෙන් ඔවුන් හඳුන්වන්නේ "අනුස්මරණීය උත්සවය" යන අර්ථය පෙරදැරි කරගෙන යි. සාමාන්‍ය මට්ටමේ අවමංගල්‍ය උත්සවයක් පැවැත්වීම සඳහා ඔවුන් ආසන්න වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් 18,000ක අධික මුදලක් වැය කරනු ලබයි. එය සාමාන්‍ය අගයක් ලෙස ගත් කළ ඉන්දුනීසියානුවකුගේ වාර්ෂික ආදායම මෙන් පස් ගුණයක අගයක් වේ. ධනය හිමි පවුලක අවමංගල්‍ය උත්සවයක් නම් ඒ සඳහා ඩොලර් 500,000කට අධික මුදලක් වැය කිරීමට ඔවුන් මැලි නොවේ. මෙසේ ඉතා අධික මුදල් සම්භාරයක් වැය කරන ඔවුන් එම මුදල වැය වීම සම්බන්ධව කිසිදු ආකාරයක පසුතැවීමක් ඇති කර නොගනී. ඔවුන්ගේ මතය වන්නේ, "අපි ඔවුන් ආත්ම රාජධානිය වෙත පිටත් කර හැරිය යුතු වෙනවා. එය ටොරාජානු සංස්කෘතිය යි. එය අපි සිදුකළ යුතුම දෙයක්" බව යි. එමෙන්ම ඔවුන් ඉතා විශාල පිරිසක් එම අවමංගල්‍යය නැරඹීමට පැමිණීම අපේක්ෂා කරනු ලබයි. ඒ සඳහා විදේශිකයන් ඇතුළු විශාල පිරිසක් සහභාගී වන්නේ නම්, එය මරණයට පත් වූ තැනැත්තා හට ලැබෙන ඉහළ ගෞරවයක් බව ඔවුන් විශ්වාස කරනු ලබයි. සතියක් වැනි කාලයක් පුරාවට පවත්වනු ලබන මෙම අවමංගල්‍ය උත්සවය ආහාර-පාන, හමුවීම්, විනෝදවීම්, වැලපීම්, බිලි පූජා, යාඥා කිරීම්, සහ පූජාවිධි මෙන්ම ඇතැම්විට කුකුල්පොර වැනි දෑවලින් සමන්විත වේ. 

අවසාන වශයෙන් ටොරාජා සංස්කෘතිය තුළින් උකහාගත හැකි විශේෂිතම කාරණාව වන්නේ, ස්වභාවිකත්වය සහ මරණය සමග බැඳී පවතින බැඳියාව එක්ව මනුෂ්‍යත්වය එකට කැටි වී ඇති ආකාරයේ අපූර්වත්වය යි.

පේරුවෙහි සැගවුණු පාරාදීසය 😯

      පේරුවෙහි වැලි කඳු අතර සැඟවුණු පාරාදීසය

ගිනියම් සුළං රැළිවලින් ගත පුළුස්සා හරින, ඇතැම්විට ප්‍රචණ්ඩකාරී වැලි කුණාටු ඇති කරවන කාන්තාරයට තිබෙන්නේ සිත ගත දවා හරින පෙනුමක්. දිය බඳුනක් ගෙන උගුරු කිහිපයක් මුවට හලා ගැනීමට තරම් පිපාසිත සිතුවිල්ලක් ඇති කරවන පෙනුමක්. එවන් ගිනියම් කතරක් මැද සුන්දර ජල උද්‍යානයක පැවැත්මත් බෙහෙවින්ම අපූර්වාකාර යි. විස්මය දනවනසුලු යි. පීරු රටේ ලීමා නුවරට දක්ෂිණ දෙසින්, පැය පහක ගමනකින් අනතුරුව ළඟා විය හැකි ඉසව්වක පිහිටා තිබෙන ක්ෂේම භූමියක් වන හුවාකචිනා නගරය, පේරුවේ වැලි කඳු අතර අහම්බෙන් මුණගැසෙන මායාවක්. දකුණු ඇමරිකාවේ පිහිටා තිබෙන එකම කාන්තාර ක්ෂේම භූමියත් මෙය වනවා. මේ කරා ළඟා වන බොහෝ සංචාරකයන්ට දැනෙන්නේ තමන් මේ දකින්නේ මිරිඟුවක්දැ යි හැඟීමක්.

                                                      (ක්ෂේමභූමි නගරය රාත්‍රියට දිස්වන ආකාරය)

මෙම භුමියට පැමිණෙන පුද්ගලයන්ට අවශ්‍ය නම් ගුවන් මාර්ගයෙන් ගොස් නස්කා රේඛාවන් දැකබලා ගැනීමට ද පුළුවන්. එමෙන්ම පෙන්ගුයින්ලා නැරඹීමටත්, මුහුදු සිංහයන් නැරඹීමටත් බෝට්ටු සවාරිවල නිරතවීමටත් හැකියාව පවතිනවා.

                                           (වැලි කඳු මත සිට බලනකල ක්ෂේමභූමි නගරය දිස්වන ආකාරය) 

මෙම අපූරු ක්ෂේම භූමියට ඇතුල් වන්නෙකුට දැනෙන්නේ කිසියම් මායාවකට ඇතුල් වන්නාක් මෙන් වුවත් එය එසේ නොවන බව වැටහීමට ගත වන්නේ ඉතා සුළු කාලයක්. මෙය බාහිර ලෝකයෙහි පවත්නා නගරයක් මෙන්ම අතිශයින්ම සාමාන්‍ය නගරයක්. වෙනසකට පවතින්නේ මෙය වැලි කතරක හුදෙකලා වී පැවතීම පමණ යි. නමුත් මෙම නගරය බාහිර ලෝකය සමඟ අඛණ්ඩව සිය ගනුදෙනු පවත්වා ගන්නවා. වැලි කඳු අතර මධ්‍යයේ පවත්නා මෙම අපූරු නගරය තුළ සංචාරකයන්ට නවාතැන් පහසුකම් සපයන මධ්‍යස්ථාන මෙන්ම මධුවිතෙන් සප්පායම් වීම සඳහා අවශ්‍ය බටහිර පන්නයට සකසන ලද සුරාසැල් ද පවතිනවා. විශේෂයෙන්ම සංචාරකයන් අතිශයින් ප්‍රිය කරන දෙයක් තමයි පේරුවේ හුවාකචිනා නගර‍ය වටා පැතිරී පවත්නා මහා වැලි සාගරයෙහි උණුසුම දරාගත හැකි දුරක් සැරිසරා, ඉනික්බිතිව සවස් කාලයෙහි එහි ඉස්මත්තේ හිඳගෙන, ඈත දිස්වන බටහිර අන්තයෙන් හිරු අවරට යන ආකාරය විවේක සුවයෙන් යුක්තව බලා සිටීම. හිරු අවරට යත්ම වැලි තලාව මත චිත්‍රණය වන රන් පැහැය සැබැවින්ම සංචාරකයන්ගේ මනස සුවපත් කරන ආකාරයේ දසුනක්.

                                            (ක්ෂේමභූමියේ ඉදිකර තිබෙන දැවැන්ත ගොඩනැගිලි) 

1960 කාලවකවානුවේ දී පීරු රාජ්‍යය වෙත පැවතියේ ඉතා අධික සංචාරක ආකර්ශනයක්. ඊට හේතුව වූයේ පාම් ශාකයන්ගෙන් වටවූ වැලි කඳු මධ්‍යයේ පිහිටි ක්ෂේම භූමියේ පිරී තිබෙන දිය දහරින් ස්නානය කළ විට ලෙඩ රෝග සුව වන බවට පැතිර ගිය විශ්වාසය යි. ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ජනතාව අතර පැතිර ගිය මෙකී විශ්වාසය හේතුවෙන්ම ධනවත් පීරු වැසියන් සිදු කළේ මෙම ක්‍ෂේම භූමිය කරා පැමිණ ඔවුන්ගේ ස්ථීර වාසස්ථාන සහ සංචාරකයන්ට නවාතැන් සැපයීම පිණිස හෝටල්, ලැගුම්හල් යනාදිය ද මෙම භූමියේ ඉදිකිරීම යි. මෙම ක්ෂේම භූමිය සහ එහි මධ්‍යයේ පිහිටා තිබෙන විල වටා ඉතා සිත් ඇදගන්නාසුළු පුරාවෘත්තයක් ගොඩනැගී තිබෙනවා. 

                                   (ක්ෂේමභුමියෙහි පිහිටි කලපුවෙහි තිබෙන බෝට්ටු සවාරි යා හැකි යාත්‍රා) 

එකී වෘත්තාන්තයට අනුව ඈත අතීතයේ දී "හුවකේ චිනා" නමැති කන්‍යාවක් යුද සෙබලෙකු සමග ප්‍රේමයෙන් වෙලී හිඳ තිබෙනවා. කෙසේ නමුත් මෙම යුද සෙබලා යුද්ධයෙන් මියගිය බව ආරංචි වූ මෙකී කන්‍යාව ඉතා වේදනාවෙන් මහා හඬින් වැලපීමට පටන්ගෙන තිබෙනවා. එම වේදනාව හදවතේ දරාගෙන ඔවුන් දෙදෙනා නිතර හමුවූ ස්ථානය දැකබලා ගැනීමට ගිය ඇයට කැඩපතකින් ඇගේ පෙම්වතාගේ රුව පෙනී තිබෙනවා. ඔහුගේ රුව දැකීමෙන් බියට පත් වන ඇය කලබලයෙන් දිව යෑමට පටන් ගෙන තිබෙනවා. එහිදී ඇය අතින් ඇගේ කැඩපත ගිලිහී වැටී එය මෙම කලපුව බවට පත් වු බවත්, හුවකේ එම කලපුවෙහි කිමිදී ගොස් දිය කිඳුරියක වූ බවත් පුරාවෘත්තය පවසනවා.

                                           (කාන්තාරය පුරා ගමන් කළ හැකි සැහැල්ලු සංචාරක රථ) 

මෙම අපූරු කලපුවෙහි බෝට්ටු සවාරි යෑම සඳහා ක්ෂේමභූමි වාසීන් විසින් සංචාරකයන් උදෙසාම බෝට්ටු සේවයක් පිහිටුවා තිබෙනවා. එපමණක් නොවෙයි, පීරු වැලි කඳු අතර ගමන් කළ හැකි සැහැල්ලු වාහන සේවයෙහි නැගී වැලි සුළං පහර විඳිමින් සංචාරයේ නිරත වීමටත් මෙම භූමියට පැමිණෙන සංචාරකයින් වඩාත් ප්‍රිය කරනවා. පැයකට ඩොලර් පනහක පමණ මුදලක් වැය කිරීමට හැකියාව පවතින ඕනෑම සංචාරකයෙකුට කුඩා සැහැල්ලු රථයක් කුලියට ගෙන ගොස් වැලි කඳු අතර සංචාරය කර අපූරු අත්දැකීමක් විඳගැනීමේ හැකියාව පීරු ව්‍යාපාරිකයන් විසින් සලසා තිබෙනවා. එසේ නොමැති නම් මෙවන් සැහැල්ලු රථයක කණ්ඩායම් වශයෙන් නැගී සංචාරය කිරීමේ හැකියාව ද පවතිනවා. 

                                          (වැලි මත ලිස්සා යෑමේ ක්‍රීඩාවෙහි නිරත වන සංචාරකයෙක්) 

මෙම ක්ෂේම භූමිය වටා පිහිටා තිබෙන වැලි කඳු මත සංචාරකයන් නිරත වීමට ප්‍රිය කරන තවත් ක්‍රීඩාවක් පවතිනවා. ඒ, වැලි මතින් ගමන් කළ හැකි කුඩා බෝඩ් කැබැල්ලක නැගී ශරීරයේ සමතුලිතතාව පවත්වා ගනිමින් පහළට ලිස්සා යෑම යි. කාන්තාරයේ වැලි තලාව සමතලා භුමි‍යක් නොවෙයි. එය ඇතැම් තැනෙක විශාල බෑවුම් සහිත යි. එකී බෑවුම් කෙලවර වන්නේ යළිත් ඉහළට උස්වන වැලි කන්දකින්. මෙකී වැලි කඳු සහ බෑවුම් මතින් මෙම පුවරුව මත නැගී ශරීරයේ බර සමතුලිත කරගනිමින් ගමන් කිරීම පහසු කටයුත්තක් ‍නොවුණත් මෙම ක්‍රීඩාව සඳහා දක්ෂතාවයක් දක්වන, පුහුණු පුද්ගලයන් එකී ක්‍රීඩාවෙහි නිරත වීම මඟින් විශාල සතුටක් භුක්ති විඳිනවා. මෙම වැලි පුවරුව මත දෙපයින් සිටගෙන වැලි කඳු මතින් ලිස්සා යෑමට අසමත්, නුපුහුණු පුද්ගලයන්ට, පුවරුව මත දිගා වී ලිස්සා යා හැකියි.

                                                                   (වැලි කඳු තරණය කිරීම) 

ඒ වගේම පීරු වැලි කඳු නිම්නයේ දී ත්‍රාසජනක ‘රෝලර් කෝස්ටර්’ අත්දැකීමක් ලබා ගැනීමටත් සංචාරකයන්ට හැකියාව පවතිනවා. මඟීන් කිහිප දෙනෙකුට ගමන් කළ හැකි කුඩා ට්‍රක් රථයක් වැනි වාහනයට නගින සංචාරකයන් සියලු දෙනාව බියට පත් කරවාලමින්, එය වැලි කඳු සහ පල්ලම් දිගේ වේගයෙන් ධාවනය කරගෙන යෑමට දක්ෂ රියදුරන් සමත් වනවා. ඉතින් මේ අත්දැකීමත් ත්‍රාසයට ප්‍රිය කරන බොහෝ සංචාරකයන් විසින් නොවරදවාම විඳගන්නක්. හුවාකචිනා  නගරය වටා ක්ෂිතිජය දක්වා ඈතට විශාල වැලි කඳු විහිදී තිබෙනවා. ඒවා දෑසට දක්වන්නේ ඉතාමත්ම මනරම් දර්ශනයක්. කඳු නැගීමට ප්‍රිය කරන සංචාරකයන්ට මෙම වැලි කඳු නැග ඒ මතින් ඇවිද යාමේ හැකියාවත් පවතිනවා. කෙසේ නමුත් එය එතරම් පහසු කාර්යයක් නම් නොවෙයි. 

                                                                  (ඉර බැසයාම නිරීක්ෂණය කිරීම) 

ත්‍රාසජනක අත්දැකීම් ගණනාවක් විඳගැනීමේ රිසින් මෙහි පැමිණෙන විදේශ සංචාරකයන්ගේ ආහාර පාන අවශ්‍යතාවන් ඉෂ්ඨ කිරීමට, ඔවුන්ට සංග්‍රහ සත්කාර දැක්වීමට, මඟ පෙන්වීමට මෙන්ම ඔවුන්ට සවුදිය පිරීමට අවශ්‍ය සියලු ආකාරයේ වයින් සංචිත සැපයීමට ද පේරුහි වැලි කඳු අතර පවතින මෙම පාරාදීසයේ ජීවත්වෙමින් හෝටල් යනාදී ව්‍යාපාර කටයුතුවල නිරත වන හුවාකචිනා වැසියන් කටයුතු කරනවා.